Hattatlık nedir?

Bir sanat koludur. Güzel el yazısı yazma sanatı olan hattatlık Türk sanatkarları tarafından en gelişmiş şekline ulaştırılmıştır. Çeşitli dini etkilerle resim yapılmasının hoş karşılanmadığı devirlerde, sanatkarlar, eşsiz hünerlerini yazı yazmakta göstermiş, gerçekten bir sanat şaheseri olan eşsiz eserler meydana getirmişlerdir. Türk hattatlarının sanat anlayışı ile nonfigüratif denen resim anlayışı arasında büyük benzerlik vardır.

Arap ve Iran hattatları bir yazıda harflerin arasındaki boşlukları herhangi bir süsleme unsuru ile doldurmuş, fakat Türkler bu basit yola başvurmayarak harflerin kendi ahengini, kendi sade güzelliğini bulmuşlardır. İslam'ın doğuşunda Arabistan'da kullanılan Kufi yazı ihtiyaca yetmediğinden yeni yazı şekilleri araştırıldı. İbni Bevvab «sülüs», İbni Mukle de «nesih» yazısını icat etti. Bunlardan sonra gelen Yakut-ı Müstasami altı çeşit yazının kurallarını tespit etti. Bundan sonra hat sanatı Türk ustaların elinde gelişti.

Osmanlı İmparatorluğu zamanında güzel el yazısı yazmaya karşı büyük ilgi vardır. Padişahtan herhangi bir vatandaşa kadar herkesin amacı yazıyı, güzel yazmaktı. Türkler hat sanatına çok bağlı olduklarından çeşitli çalışmalar sonucu «divani», «celi divani», «siyakat» gibi hat çeşitlerini de icat etmiştir.

Başlıca Türk hattatları Şeyh Hamdullah (1436- 1520), Ahmet Karahisari, Hafız Osman, Yesari Mehmet İzzet, oğlu Yesarizade Mustafa İzzet, Mustafa Rakım, Mahmut Celalettin'dir. Son yüzyılın en büyük Türk hattatları ise Kamil Akdik, İsmail Hakkı Altınbezer, Necmettin Okyay'dır. Osmanlılar devrinde hattatlık, bütün Doğu İslam dünyası hattatlığından çok ileri gitmiş ve sanat eseri olacak değerde pek çok eserler veren hattatlarımız yetişmiştir. Hattatlıkta, eski harflerle kullanılan yazı çeşitleri şunlardır.

hattatlık

Celi (her çeşit yazının uzaktan okunacak kadar irice olanı), Kufi (harflerin köşeleri gönyeli olarak ve daha çok enlilemesine uzantılarak yazılan, İslamlığın ilk devirlerinde icat edilmiş bir yazı çeşidi), Nesih (Kur'anların yazılışında, basma kitaplarda kullanılan derli toplu yazı), Divani (fermanlarda kullanılan süslü yazı), Rik'a (el yazısı ola Tak kullanılan çok sade yazı şekli), Sülüs (levhalarda, kitabelerde kullanılan ahenkli ve her türlü şekle uygun yazı çeşidi.

Osmanlılarda bu çeşide büyük hattatlar yetişmiştir), Reyhanı (sülüs'e benzeyen, fakat daha açık ve belli bir yazı çeşidi, Siyakat (yatay çizgilere fazla önem verilen yazı çeşidi) Talik (İran'dan alınma eğri ve çok ahenkli bir yazı çeşidi. Bu yazı çeşidinin de büyük hattatları Osmanlılar arasında yetişmiştir).

Sözlükte "hattatlık" ne demek?

1. hattat olma durumu.
2. hat (güzel yazı) sanatı.

Hattatlık kelimesinin ingilizcesi

n. calligraphy, pencraft, penmanship